Kiến thức cơ bản và cập nhật mới
Bảo hiểm xã hội Nhật Bản (社会保険 – Shakai Hoken) là hệ thống bắt buộc với hầu hết người làm việc tại công ty. Gồm bảo hiểm y tế, hưu trí và thất nghiệp, giúp bảo vệ sức khỏe và thu nhập khi ốm đau, về già hoặc mất việc.
Tại sao cần đóng BHXH?
- Bắt buộc theo luật: Người lao động toàn thời gian tại công ty thuộc diện áp dụng phải tham gia. Công ty trừ trực tiếp từ lương.
- Bảo vệ sức khỏe: Bảo hiểm y tế chi trả phần lớn viện phí, thuốc men khi khám chữa bệnh.
- An sinh dài hạn: Bảo hiểm hưu trí giúp nhận lương hưu hoặc trợ cấp khi về già / mất khả năng lao động.
- Hỗ trợ khi mất việc: Bảo hiểm thất nghiệp chi trả trợ cấp tạm thời khi nghỉ việc đủ điều kiện.
Quyền lợi của người ở Nhật
- Được khám chữa bệnh với chi phí thấp hơn nhiều (thường chỉ trả 30%).
- Được hưởng chế độ ốm đau, thai sản (nếu đủ điều kiện).
- Người nước ngoài đóng đủ thời gian tối thiểu có thể nhận hoàn trả một lần (脱退一時金) khi rời Nhật vĩnh viễn.
- Có thể cộng dồn thời gian đóng nếu Việt Nam và Nhật có hiệp định (hiện đang trong quá trình đàm phán / kiểm tra cập nhật).
Trách nhiệm của người ở Nhật
- Đăng ký và duy trì bảo hiểm đúng loại (Shakai Hoken hoặc Quốc dân).
- Thanh toán đầy đủ qua lương hoặc tự nộp (nếu thuộc diện Quốc dân).
- Thông báo thay đổi địa chỉ, việc làm, người phụ thuộc kịp thời.
- Không được cố tình trốn đóng khi thuộc diện bắt buộc.
Mẹo giảm đóng BHXH hợp pháp
- Kiểm tra mức lương tiêu chuẩn: BHXH tính trên 標準報酬月額. Nếu có phụ cấp không thường xuyên, trao đổi với công ty để không bị tính quá cao.
- Trần hưu trí: Đóng hưu trí có mức trần (khoảng 650.000 ¥/tháng tiêu chuẩn). Lương cao hơn không làm tăng phần hưu trí.
- Miễn / giảm Hưu trí Quốc dân: Nếu thuộc diện tự kinh doanh hoặc thu nhập thấp, có thể xin miễn giảm tại thành phố.
- Hiệp định an sinh xã hội: Nếu đến từ nước có hiệp định với Nhật, có thể được miễn một phần (cần giấy chứng nhận).
- Khi rời Nhật: Nộp đơn xin hoàn trả một lần (dattai ichijikin) trong thời hạn quy định để lấy lại một phần tiền đã đóng.
Lưu ý 2026
- Tỷ lệ bảo hiểm y tế thay đổi nhẹ theo từng tỉnh (協会けんぽ).
- Bảo hiểm thất nghiệp phía nhân viên khoảng 0.5% (ngành thông thường).
- Có thêm khoản hỗ trợ trẻ em nhỏ (子ども・子育て支援金) ở một số trường hợp.
- Số trên tool chỉ ước tính. Số chính thức do công ty / cơ quan bảo hiểm quyết định.